Ibidukikije

Ubwirakabiri bw’izuba budasanzwe bwashimishije miliyoni z’abantu mu Bwongereza no mu Burayi

na Arsene Byiringiro August 14, 2026 12:28 AM 81 abakurikiranye 0 ibitekerezo

Miliyoni z’abantu mu Bwongereza no mu bice bitandukanye by’u Burayi zarebye ubwirakabiri bw’izuba budasanzwe, bwabaye igikorwa gikomeye mu by’ikirere kuva mu myaka hafi 30 ishize.

Abari mu Bwongereza babonye ubwirakabiri bw’igice, aho ukwezi kwagiye gutwikira igice kinini cy’izuba. Ubwirakabiri bwageze ku rwego rwo hejuru nyuma gato ya saa 19:00 BST, ubwo mu bice byinshi by’igihugu ukwezi kwari gutwikiriye hejuru ya 90% by’izuba.

Nyamara, mu bice bya Greenland, Iceland na Espagne, abantu bagize amahirwe yo kubona ubwirakabiri bwuzuye, aho izuba ryaburaga burundu mu gihe gito, bigatera umwijima udasanzwe ku manywa.

Abantu bari bateraniye ahantu hatandukanye mu Bwongereza no mu Burayi bakiriye iki gikorwa basakuza bishimye kandi bagaragaza ko batangajwe n’ubwiza bw’ikirere. Abakunda iby’ikirere bavuze ko ubwirakabiri bwabibukije uburyo isanzure ari rinini kandi ritangaje.

Inzira y’ubwirakabiri bwuzuye yatangiriye mu majyaruguru ya Siberia mu Burusiya, ahantu hatari abantu benshi bari bateraniye kureba iki gikorwa. Nyuma yaho, inzira yawo yerekeje hejuru y’Inyanja ya Arctique, igera muri Iceland, mbere yo kumanuka yerekeza mu majyepfo igaca mu bice by’u Burayi.

Mu Bwongereza, ubwirakabiri bw’igice bwatangiye ahagana saa 18:00 BST mu majyaruguru ya Scotland, mu gihe ku nkombe zo mu majyepfo y’u Bwongereza bwatangiye mbere gato ya saa 18:20.

Mu ntangiriro, abantu ntibahise babona impinduka zikomeye, ariko ahari ikirere kidafite ibicu, abantu babonye ukwezi gutangira gutwikira izuba buhoro buhoro.
Mu bice byinshi byo hagati no mu majyepfo y’u Bwongereza ndetse na Wales, ikirere cyari gifunguye neza, bituma abantu babona neza ukwezi kugenda gutwikira izuba mu gihe cy’isaha.

Nubwo mu majyaruguru y’u Bwongereza, Scotland na Northern Ireland hari ibicu byinshi, abantu benshi bagiye ahantu hazwi kugira ngo barebe iki gikorwa.
Abantu benshi bari bashakishije amadarubindi yabugenewe yo kureba ubwirakabiri, ariko mbere y’uko iki gikorwa kiba, ayo madarubindi yari yabaye make ku isoko. Amaduka acuruza ibikoresho bitandukanye ndetse n’amaduka y’abagurisha ibikoresho by’amaso yari yayamazeho.

Hari abakoresheje uburyo busanzwe kandi bwizewe bwo kureba ishusho y’izuba, barimo udusanduku tw’ibinyampeke, impapuro ndetse n’ibindi bikoresho bifasha kureba igicucu cy’izuba aho kurireba mu buryo butaziguye.

Ubwirakabiri bw’izuba bubaho bute?

Ubwirakabiri bw’izuba bubaho iyo ukwezi kunyura hagati y’izuba n’Isi, bigatuma urumuri rw’izuba rutagera ku bice bimwe by’Isi cyangwa rukageraho ari ruke.
Muri iki gikorwa, ukwezi kwagiye gutwikira izuba buhoro buhoro, ku buryo byasaga n’aho umuntu agabanya urumuri rw’itara.

Mu Bwongereza, izuba, ukwezi n’Isi ntibyabaye ku murongo umwe neza, ari na yo mpamvu abantu benshi babonye ubwirakabiri bw’igice. Mu bice byinshi by’igihugu, ukwezi kwatwikiriye hafi 90% by’izuba, mu gihe muri Cornwall byageze kuri 95%.

Ariko mu bice bya Espagne, abantu babonye ubwirakabiri bwuzuye. Ahagana saa 19:30 BST, cyangwa saa 20:30 ku isaha yaho, izuba, ukwezi n’Isi byari biri ku murongo umwe neza, bituma izuba ritwikirwa burundu.

Umuhanga mu by’ubumenyi ukomoka muri Chile, Yasmin Catricheo, yari yaragiye mu mujyi wa A Coruña mu majyaruguru y’uburengerazuba bwa Espagne kugira ngo arebe iki gikorwa. Yavuze ko igihe ubwirakabiri bwuzuraga, abantu bose bishimye, bagasabana kandi bakishimira ibyo babonaga.

Ubwirakabiri bwuzuye bumara igihe gito cyane. Ubu bwo bwamaze munsi y’iminota 2, ariko ku bantu babubonye bwabaye igikorwa batazibagirwa.
Mu gihe cy’ubwirakabiri bwuzuye, abantu bashoboraga kubona urumuri rudasanzwe ruzengurutse ukwezi. Uru ni rwo rumuri ruzwi nka corona, rukomoka ku myuka ishyushye cyane iva ku zuba ikagera kure mu isanzure.

Hari n’abashoboraga kubona uduce duto tw’umwuka w’izuba dutukura, tuzwi nka prominences, dukurikira imirongo y’imbaraga za rukuruzi z’izuba.
Ubwirakabiri bwuzuye bw’izuba bubaho ahantu runaka ku Isi hafi rimwe mu myaka 400, nubwo ku rwego rw’Isi yose bubaho hafi buri mezi 18.

Impamvu abantu bashobora kubona ubwirakabiri bwuzuye ni ibintu bidasanzwe by’ikirere. Izuba riri ku ntera ya kilometero 150 miliyoni uvuye ku Isi, rikaba riri kure y’Isi inshuro 400 ugereranyije n’ukwezi. Ariko umurambararo w’ukwezi na wo uri hafi inshuro 400 munsi y’uw’izuba, bigatuma iyo biri ku murongo umwe bisa n’aho bifite ubunini bungana mu kirere.

Abahanga bavuga ko hagati ya 2026 na 2028 Isi igiye kwinjira mu gihe cyiswe “igihe cyiza” cy’ubwirakabiri bwuzuye bw’izuba, aho hazabaho andi mahirwe yo kwitegereza ibi bintu bidasanzwe byo mu isanzure.

NDAGIJIMANA Gilbert/Radio Salus

Sangiza iyi nkuru

Ibitekerezo (0)

Nta bitekerezo bihari. Ba uwambere gutanga igitekerezo!

Tanga igitekerezo